[bannerBB]

Met de val van de hoofdstad Kaboel lijkt de oorlog in Afghanistan, die in 2001 begon, definitief voorbij te zijn. De Verenigde Staten en zijn bondgenoten, waaronder Nederland, hebben verloren. De streng islamitische Taliban zwaaien wederom de scepter over nagenoeg heel Afghanistan. Het positieve is dat er de laatste weken weinig bloedvergieten aan te pas is gekomen. In ieder geval tot dusver. Het Afghaanse leger legde de wapens neer en gaf zich in hoog tempo over. Het lijkt er daardoor op dat er onder de bevolking redelijk wat steun is voor de Taliban. Geen massa dood en verderf, geen bommen, geen verwoesting, althans dat is de indruk. CNN-journaliste Clarissa Ward was in staat om midden in Kaboel, omringd door Talibanstrijders, haar reportage op te nemen over de onzekerheid die heerst in de stad.

Eerst de tolken

En toch moeten we ons schijnbaar voorbereiden op een nieuwe vluchtelingengolf uit Afghanistan. Elke dag is deze angst het hoofdthema bij de journaals en kranten. De Taliban zijn wrede heersers met keiharde straffen gebaseerd op de sharia, dat is een feit dat niemand ontkent. Hierdoor heeft vrijwel elke Afghaan een goede reden om het land te ontvluchten en asiel aan te vragen, bijvoorbeeld in Europa. De crisis begint echter niet met de massa, het begint met de tolken. Eerst de tolken, dan de bewakers, dan de chauffeurs, en uiteindelijk elke Afghaan die niet onder het bewind van de Taliban wil leven. Westerse overheden, dus ook de Nederlandse regering, verklaren een morele plicht te hebben om deze mensen te helpen. Om hoeveel mensen van de 38 miljoen Afghanen het uiteindelijk precies gaat, is nog onduidelijk. Wel staat vast dat het demissionaire kabinet Rutte3 een barmhartig asielbeleid wil voeren. 

Nep dilemma

De politici en de media wekken de indruk dat we een simpele keus hebben: we geven de tolken asiel en halen ze naar Nederland, of ze sterven een gruwelijke dood. Alternatieven lijken er niet te zijn. Hun lot in Afghanistan staat schijnbaar al vast; de nieuwe islamitische regering is wreed en gaat veel mensen doden. 

Enige nuance is hier echter op zijn plaats, wat ze schetsen een nep dilemma, een eenvoudig retorisch trucje. Het is nog maar de vraag of de Taliban in staat is en ook de wil bezit om elke collaborateur op te sporen en te executeren. Ze beweren vooralsnog vergevingsgezind te zijn. De tijd moet ons leren of dit een doorzichtige leugen is, of dat de Taliban inziet dat er meer te winnen valt met een gematigd imago tegenover de internationale gemeenschap en de eigen bevolking. Zelfs als ze represailles uit gaan voeren, gaan ze dan enige interesse tonen in iemand die tien jaar geleden als kok eten heeft voorbereid voor Nederlandse soldaten? Het Afghaanse leger had enkele honderdduizenden soldaten, zal de Taliban die allemaal executeren? Het punt is dat het verre van duidelijk is hoeveel gevaar er is voor de Afghanen die samen hebben gewerkt met het Nederlandse leger. Hun lot staat nog niet vast. Dat ze desondanks bang zijn, dat snap ik. Dat ze liever in Nederland willen wonen, dat snap ik ook.

Alternatieven

Daarnaast is de vraag of er geen andere alternatieven zijn. Is de enige manier om deze mensen in veiligheid te brengen, een vliegticket naar Nederland? Waarom is opvang in de regio geen mogelijkheid? De Taliban hebben de grenzen met de buurlanden niet gesloten. Waarom zouden ze ook? Ze zijn tegenstanders van hun heerschappij liever kwijt dan rijk. Het probleem is dat vluchtelingenkampen in Iran al vol zitten, Pakistan staat bekend als land dat de Taliban steunt en andere buurlanden zoals Oezbekistan, Turkmenistan of Tadzjikistan sturen vluchtelingen vaak vrijwel direct terug naar Afghanistan. China deelt ook een kleine grens met Afghanistan, maar gezien de behandeling van de Oeigoeren zullen weinig Afghanen daarheen willen vluchten. 

Iran zou wel meer vluchtelingenkampen kunnen bouwen langs de grens, maar niemand is bereid om ze daarbij te steunen. Amerikaanse sancties op het Iraanse ayatollah-regime maken dat extra lastig. Maar waarom werken de VS en de Europese Unie hier niet als uitzondering samen met Iran? En, waarom zetten deze economische wereldmachten geen vluchtelingenkampen op in Oezbekistan of Turkmenistan? Met westers geld, personeel, en beveiliging hoeven deze landen slechts een stukje grond ter beschikking te stellen. De regering van Denemarken kwam onlangs met een soortgelijk voorstel voor asielzoekers in het algemeen; vang ze op in regionale hubs waar ze asiel kunnen aanvragen. Op deze manier hou je vluchtelingen uit de handen van mensensmokkelaars en voorkom je dat afgekeurde asielzoekers blijven hangen in Europa.

Goedkoper, sneller en meer

Opvang in de regio is goedkoper dan vliegtuigen vol Afghanen naar Nederland halen, en het voert onze morele plicht uit – we brengen ze namelijk in veiligheid. Het is goedkoper, sneller, en we kunnen er meer Afghanen mee helpen. Als Nederland hebben we geen morele plicht om ze economische zekerheid te geven. Evenmin om ze een ‘goed’ en comfortabel leven te geven. Dus waarom doen we alsof er geen andere optie is dan Nederland? Waarom wordt er geen alternatief besproken? 

Volgens het onderzoek naar de kosten van immigratie door cultureel antropoloog Jan van de Beek kost een Afghaanse immigrant in Nederland gemiddeld 320.000 euro. Daar komt nog bij dat Afghanen volgens data van het CBS drie keer zo vaak verdachte zijn van een misdaad als de gemiddelde autochtone Nederlander. Het kan hard klinken, maar gemiddeld genomen vormen Afghanen niet bepaald een aanwinst voor Nederland. Dat betekent niet dat er geen Afghanen zijn die een fantastische aanwinst voor ons land zouden zijn en het betekent evenmin dat Afghanen inferieur zijn. Het geeft slechts aan dat Afghanen in Nederland, om wat voor reden dan ook, slecht presteren. Er zijn bijvoorbeeld meer Afghanen in Nederland die een uitkering ontvangen, dan dat er Afghanen in Nederland werken. 

Daarbij komt nog dat de vluchtelingen die nu op Schiphol landen en in lange marsen richting Europa lopen vooral uit mannen bestaat. Vrouwen werkten zelden of nooit voor de bezettingsmacht in Afghanistan. In de op te zetten regionale vluchtelingenkampen, die bereikbaar zijn door slechts de grens over te steken, zijn ook die vrouwen en kinderen veilig. Iedereen die angst heeft voor de Taliban kan daar veiligheid vinden. Die tolken zullen namelijk niet de enige zijn die willen vluchten.  Mocht de Taliban daadwerkelijk een gematigde en vergevingsgezinde koers gaan voeren, zoals ze zelf beweren, kunnen deze mensen makkelijk weer naar huis terugkeren. Als ze eenmaal in Nederland zitten, zullen ze hooguit op familiebezoek terug naar Afghanistan gaan. Remigreren is uiterst onwaarschijnlijk.

Het is heel goed mogelijk dat veel Afghanen graag gebruik zouden maken van zo’n kamp, maar dat nu niet doen omdat ze weten dat de bestaande kampen overvol zitten. Kampen onder westers bewind en met westerse financiering zou voor deze Afghanen een godsgeschenk zijn.

Halve wereld

Je kunt het zielig vinden dat deze mensen dan in Afghanistan of de buurlanden verder moeten leven. Inderdaad het zijn relatief arme landen, met zacht gezegd, nare regeringen. Echter, met die redenering kun je  stellen dat de halve wereld naar Nederland mag komen, want het blijft een feit dat Nederland een aangenamere plek is om te leven dan grote delen van onze planeet.

Regionale opvang is het bespreken waard voor onze politici. Het was handiger geweest als ze daar al veel eerder mee waren begonnen. Een goede opvang in de regio is beter voor Nederland én is beter voor Afghanen. In plaats van de ‘lucky few’ een ticket naar welvaart te geven, kunnen we beter de massa uit dit door oorlog verscheurde land lokaal een veilige plek bieden. Win-Win.